آقای کشور دوست

آقای کشوردوست

آماده‌کردن یک برنامهٔ کودکانه برای محرم فقط به این معنا نیست که یک داستان عاشورایی انتخاب کنیم و آن را ساده‌تر برای بچه‌ها تعریف کنیم. مربی باید بداند چطور کودک را وارد موضوع کند، چگونه او را درگیر بازی و گفت‌وگو کند، مفهوم اصلی را به تجربه‌ای قابل‌فهم تبدیل کند و در پایان، آن را به رفتار و زندگی کودک پیوند بزند. انجام همهٔ این مراحل برای سیزده جلسه، به طراحی و آماده‌سازی محتوایی دقیق نیاز دارد.

«آقای کشوردوست» یک کتاب شامل ۱۳ طرح درس آماده برای اجرای برنامه‌های کودکانه در محرم و محتوای مکتوب مکمل دورهٔ «بچه‌های عاشورا؛ بایسته‌های تبلیغ برای کودکان در محرم» با تدریس حجت‌الاسلام موسوی است. کتاب از روز اول تا سیزدهم محرم، سیزده مسیر محتوایی و اجرایی را پیش روی مربی قرار می‌دهد؛ مسیرهایی که هرکدام یک مفهوم تربیتی را با داستان، بازی، مشارکت و فعالیت کودکانه همراه می‌کنند. فهرست اثر نیز این سیزده جلسه را از «آن‌سوی آینه» تا «به‌سمت دانایی» به‌صورت مستقل تنظیم کرده است.

۱۳ طرح درس برای اجرای برنامهٔ کودکانه

موضوعات کتاب متنوع‌اند، اما همگی در یک مسیر تربیتی قرار می‌گیرند. مهربانی و توجه به دیگران، دلتنگی و محبت به کربلا، رسوایی دشمن، شهادت، نقش نوجوانان، علم‌داری، ایثار، احترام به پدر و مادر، اطاعت، الگوگیری از رهبری، صبر، وحدت و اقتصاد مقاومتی و کتاب‌خوانی و دانایی از موضوعاتی هستند که در سیزده جلسه دنبال می‌شوند.

اما ارزش اصلی «آقای کشوردوست» فقط در انتخاب این موضوعات نیست؛ کتاب نشان می‌دهد این مفاهیم را چگونه با کودک مطرح کنیم. برای نمونه، در جلسهٔ نخست، داستان آب‌دادن امام حسین علیه‌السلام به لشکر حر، با یک فعالیت نقطه‌گذاری آغاز می‌شود؛ سپس کودک وارد بازی رمزگشایی می‌شود و موضوع مهربانی به رفتارهای ساده‌ای مانند کمک به خانواده، یاری دوست و توجه به افراد ناراحت پیوند می‌خورد.

از طرح درس تا اجرای کامل جلسه

این کتاب برای مربی فقط «ایده» نمی‌دهد؛ در بسیاری از بخش‌ها، متن اجرا، نحوهٔ خطاب به کودکان، سؤال‌های مشارکتی، دستور بازی و حتی نکته‌های اجرایی ویژهٔ مربی نیز آمده است.

قالب‌های فعالیت نیز به یک روش محدود نشده‌اند. در بعضی جلسات کودک با جدول و رمزگشایی درگیر می‌شود؛ جایی مسابقه و بازی گروهی دارد؛ در بخشی دیگر نمایش اجرا می‌شود و برای انتخاب بازیگران، چیدمان صحنه و وسایل لازم نیز پیشنهادهایی ارائه شده است.

بازی‌ها نیز صرفاً برای ایجاد هیجان به متن اضافه نشده‌اند؛ معمولاً قرار است کودک از دل بازی به مفهوم جلسه برسد. برای نمونه، در یکی از طرح درس‌ها، یک بازی گروهی به اتحاد و همدلی متصل می‌شود و مربی پس از بازی، همان تجربه را به پیام آموزشی جلسه پیوند می‌زند.

این همان نقطه‌ای است که کتاب با دورهٔ «بچه‌های عاشورا» پیوند پیدا می‌کند: شما در دوره با بایسته‌های ارتباط و تولید محتوا برای کودک آشنا می‌شوید و در «آقای کشوردوست» می‌توانید نمونهٔ تبدیل آن نگاه تربیتی به جلسه‌ای قابل اجرا را ببینید.

چگونه از این کتاب استفاده کنید؟

می‌توانید هر طرح درس را متناسب با روز و موضوع برنامه انتخاب کنید و قبل از شروع جلسه، متن، بازی، وسایل و مراحل اجرا را مرور کنید. توضیحات کتاب در بخش‌هایی حتی به مربی یادآوری می‌کند که متناسب با محیط، یک متن را چاپ کند، روی تخته بنویسد یا با ویدئوپروژکتور نمایش دهد.

برنامه نیز با پایان کلاس تمام نمی‌شود. در برخی طرح‌ها، فعالیتی برای ادامهٔ موضوع در خانه تعریف شده است؛ برای مثال، کودک مأمور می‌شود از پدر، مادر یا پدربزرگ و مادربزرگ خاطره‌ای دربارهٔ مهربانی بشنود، آن را بنویسد و در جلسهٔ بعد برای دوستانش تعریف کند.

در کنار این فعالیت‌ها، بخش‌های متناسب با فضای عزاداری و محرم نیز در طرح‌ها دیده می‌شود تا مربی بتواند میان آموزش، مشارکت، عاطفه و ارتباط با واقعهٔ عاشورا پیوند برقرار کند. برای نمونه، جلسهٔ نخست با روایت کودکانهٔ غربت حضرت مسلم علیه‌السلام ادامه پیدا می‌کند.

این محتوا چه کمکی به شما می‌کند؟

• برای ۱۳ جلسهٔ محرم، طرح درس آماده در اختیار داشته باشید و برنامه‌ریزی هر جلسه را از نقطهٔ صفر آغاز نکنید.

• مفاهیم عاشورایی و تربیتی را با زبان کودک منتقل کنید و فقط به توضیح مستقیم و سخنرانی متکی نباشید.

• از بازی، رمزگشایی، نمایش، داستان و فعالیت گروهی استفاده کنید و کودک را در جریان یادگیری مشارکت دهید.

• متن و مراحل اجرای جلسه را پیش از برنامه مرور کنید و برای سؤال‌ها، فعالیت‌ها و وسایل موردنیاز آماده‌تر باشید.

• موضوع جلسه را به رفتار کودک و خانواده پیوند بزنید و در مواردی، یادگیری را با یک فعالیت خانوادگی ادامه دهید.

• از این ۱۳ طرح درس برای طراحی برنامه‌های کودکانهٔ دیگر الگو بگیرید و ببینید چگونه یک مفهوم دینی به تجربه‌ای قابل اجرا تبدیل می‌شود.

برای برنامه‌های کودکانهٔ محرم

«آقای کشوردوست» بخش عملیاتی دورهٔ «بچه‌های عاشورا» است؛ کتابی برای مربی‌ای که می‌خواهد بعد از یادگرفتن اصول تبلیغ کودک، وارد اجرا شود. تنوع موضوع‌ها و فعالیت‌ها باعث می‌شود در سیزده جلسه، کودک فقط شنوندهٔ یک سلسله مطالب نباشد، بلکه سؤال پاسخ دهد، بازی کند، رمز کشف کند، در نمایش و گفت‌وگو مشارکت داشته باشد و بخشی از آموخته‌ها را به خانه ببرد.

این کتاب به‌عنوان مکمل اختصاصی دورهٔ «بچه‌های عاشورا» برای شرکت‌کنندگان دوره در دسترس قرار گرفته است. می‌توانید آن را در آرشیو محتوای کودک خود نگه دارید تا هنگام طراحی و اجرای برنامه‌های محرم، سیزده طرح درس آماده و قابل مراجعه پیش رویتان باشد.

کتاب «آقای کشوردوست» را دریافت کنید و برای سیزده جلسهٔ کودکانهٔ محرم، از طرح درس‌های آماده و اجرایی آن استفاده کنید.