تکرار تاریخ

آیا تاریخ واقعاً «می‌گذرد»، یا با صورت‌هایی تازه تکرار می‌شود؛ نقش‌ها ثابت می‌مانند و فقط بازیگرها عوض می‌شوند؟ چرا در هر عصر، یک‌بار «طاغوت» با بزک جدید برمی‌گردد، یک‌بار «فتنه» با ادبیات تازه، و یک‌بار «غربال» با آزمون‌هایی که آدم‌ها را از هم جدا می‌کند؟ مسئلهٔ امروزِ مبلغ، کمبود نقل تاریخی نیست؛ کمبودِ «چارچوبِ تشخیص» است. اینکه بفهمیم کدام الگوها در تاریخ امت‌ها تکرارشونده‌اند، و در لحظه‌های حساس، چطور «موضع درست» را پیدا کنیم.

 دورهٔ «تکرار تاریخ؛ طاغوت، فتنه، غربال در قرآن» با تدریس حجت‌الاسلام یوسفی دقیقاً برای همین نیاز طراحی شده است: از فهم «قانون امتحان» و نسبت ادعا و ابتلا، تا شناخت سازوکارهای طاغوت در زمانه‌های مختلف، و در نهایت رسیدن به یک جمع‌بندی کاربردی برای تشخیص بزنگاه‌هایی که حق روشن است اما ایستادن سخت می‌شود. این درس‌گفتارها، تاریخ را از «روایتِ گذشته» به «آیینهٔ امروز» تبدیل می‌کند؛ تا مبلغ بتواند تکرارها را ببیند، دام‌ها را زودتر تشخیص بدهد و روایتش را بر مدارِ آگاهی و امید سامان دهد.

پیوند این دوره با طرح ملی «زندگی با آیه‌ها» از همین‌جا روشن می‌شود: «زندگی با آیه‌ها» یعنی آیه‌ها فقط برای تلاوت و نقل نیستند؛ معیارِ فهمِ صحنه و راهنمای تصمیم‌اند. این دوره، آیات را به ابزارِ تحلیلِ تاریخی تبدیل می‌کند؛ یعنی به‌جای اینکه تاریخ را صرفاً تعریف کنیم، با «آیهٔ معیار» سراغش می‌رویم: آیه‌ها نشان می‌دهند فتنه چگونه شکل می‌گیرد، طاغوت چگونه خود را آرایش می‌کند، و غربال چگونه رخ می‌دهد. نتیجه‌اش برای مبلغ، یک روش است: از آیه به تشخیص، از تشخیص به موضع، و از موضع به بیانِ مؤثر برای مخاطب امروز؛ همان منطقی که در قلبِ «زندگی با آیه‌ها» دنبال می‌شود.

در این مسیر، قرآن و روایت و تاریخ کنار هم می‌نشینند تا یک تصویر دقیق بسازند: فرعون‌ها و سامری‌ها و جبهه‌سازی‌ها ممکن است اسم‌شان عوض شود، اما منطق‌شان تکرار می‌شود؛ و این انتخابِ ماست که تعیین می‌کند در کدام سمت این تکرار بایستیم. دوره تلاش می‌کند اول «صورت مسئله» را روشن کند؛ اینکه فتنه چگونه ساخته می‌شود، غربال چگونه کار می‌کند، و طاغوت چگونه حق و باطل را جابه‌جا نشان می‌دهد. و بعد «راهِ گفتن و عمل‌کردن» را به دست بدهد؛ تا روایت شما در منبر، هم دقیق باشد و هم راه‌گشا.

آنچه در این دوره می‌آموزید:

جلسهٔ اول | امتحان الهی و نقش‌های تکرارشونده

قانون امتحان در قرآن و نسبتِ ادعا و ابتلا؛ برای تشخیص اینکه امروز در کدام بزنگاهِ تاریخی ایستاده‌ایم.

جلسهٔ دوم | طاغوت و اولیای الهی در عصرها

معیارهای قرآنیِ طاغوت و اجتناب از آن؛ تا تزیینِ باطل و جابه‌جاییِ حق و باطل را به‌موقع بشناسیم.

جلسهٔ سوم | غربالگری تاریخی و آزمون ایمان

منطق ریزش‌ورویش پیش از گشایش‌ها و عبور از وابستگی‌ها؛ با تأکید بر صبرِ فعال و مسئولانه.

جلسهٔ چهارم | تقیه و اتحاد مقدس در سیرهٔ اهل‌بیت

تقیه به‌مثابه مهارتِ «چگونه گفتن و چگونه پیش بردن» و حفظ انسجام اجتماعی بدون افتادن در دوقطبی‌سازی.

جلسهٔ پنجم | درس‌های مبارزه در سایهٔ ولایت

نگاه بلندمدت و امیدِ مسیرساز؛ فهم اثرگذاری حرکت‌هایی که نتیجهٔ فوری ندارند اما تاریخ را جلو می‌برند.

اگر برای رمضان دنبال محتوایی هستید که هم تحلیل بدهد و هم منبر بسازد، این درس‌گفتارها مواد اولیهٔ آماده‌ای در اختیار شما می‌گذارد: آیات کلیدی، روایت‌ها، نمونه‌های تاریخی و زاویه‌های تبیینی که می‌شود آن‌ها را به زبان مخاطب امروز تبدیل کرد و در سخنرانی، جلسهٔ پرسش‌وپاسخ، گفت‌وگوی چهره‌به‌چهره یا تولید محتوا به کار گرفت.

در پایان، مخاطب این دوره می‌تواند با تکیه بر ایده‌ها و گزاره‌های تبلیغیِ مطرح‌شده، محتوای خود را برای ایام رمضان پخته‌تر و مسئله‌مندتر آماده کند و با آموزه‌های این درس، مهارتِ «تشخیص صحنه و روایت‌گری آیه‌محورِ مسائل روز» را برای میدان تبلیغ تقویت کند.